ENERJİ NEDİR? NE DEĞİLDİR? (I)
Bilimsel ve Sistemsel Bakış - Prof. Dr. Ünal ÇAMDALI
Tarih: 27.10.2018 00:00:03 / 437okunma / yorum
Prof. Dr. Ünal ÇAMDALI

Değerli dostlar bugün size biraz da enerjiden bahsetmek istiyorum. Biliyorsunuz, geçen yazımızda evrensel fizik yasalarından bahsederken; enerjinin yasalarına da vurgu yapmıştık. Ancak enerjiyi tanımlamamıştık. Bu yazımızda daha çok enerjiyi konuşarak, onu tanımaya çalışacağız. Onun ne olduğunu anlamaya çalışacağız. Onun ne olduğunu anlarsak, ne olmadığını da anlarız.  

Enerji, hepimizin bildiği gibi hayati bir meseledir. Aslında bizi tasalandıracak da bir mesele. Hele de kışın yaklaştığı şu günlerde. Daha önce de belirtmiştik; enerji yok olmasa da kullanılabilirliği yok olarak kullanılamaz hale gelmektedir. Bu durum bizim açımızdan pek hoş bir durum değildir. Zira tüm yaşam, enerjinin üzerinden sürdürülmektedir. Enerjiyi sürekli dönüştürüyoruz. Bir misal vermek gerekirse; kömürden, doğal gazdan elektrik elde edip bunu da aydınlatma gibi ihtiyaçlarımızı karşılamakta kullanıyoruz. Aydınlatma için kullanılan enerji de çevreye ışık ve ısı olarak transfer oluyor. Işık ve ısıya dönüşen enerjiyi de tekrar geri kazanıp kömür veya doğal gaz elde edemiyoruz. Artık kömür de doğal gaz da bitmiştir. Geriye ışık, ısı ve kül ile birlikte atık gazlar kalmıştır. Dolayısıyla işlemin bedeli olarak da kömürün ve doğal gazın enerjisinin kullanılabilirliği yok olmuştur. Her şeyin bir bedeli olduğu gibi; bu da dönüşümün bedelidir.

Enerji olmazsa hem bireysel yani Kayserili dedenin ifadesiyle yuvarlanma hem de toplumsal seviyede yaşam olmaz; olsa da sürdürülemez. Bu bakımdan yaşamın devam ettirilmesi için enerjiye en çok ihtiyaç duyduğumuz bir çağda yaşıyoruz. Şu an özellikle gelişmiş ülkeler pozisyonlarını korumak, diğer ülkeler de gelişmiş ülke pozisyonuna gelmek için enerjiye oldukça fazla ihtiyaç duymaktadırlar. Ayrıca insan nüfusunun artışını da göz önünde bulundurursak; günümüzde enerjiye olan ihtiyaç geçmişe göre en yüksek değerdedir. İnsanlık tarihi açısından, enerjiye en çok ihtiyacın olduğu bir dönem içinde bulunmaktayız. Enerji ihtiyacının artışı da hala devam etmektedir. Artışın, hem gelişim ve gelişimin sürdürülmesi açısından hem de nüfus artışından kaynaklı olarak 3 boyutlu bir yapısı olduğu görülmektedir. Dolayısıyla artışı körükleyen adeta üçlü bir yapı söz konusudur.  

Enerji terimi ilk olarak 1800 yıllarda bir İngiliz Fizikçisi tarafından ortaya atılmış ve daha sonra da benimsenerek kullanılmaya başlanmıştır. Enerji çok bilinen bir kavram olmasına rağmen, tanım olarak hakkında pek çok şey söylenebilecek bir kavramdır. Hakkında pek çok şey söylenen bir olgu ise çok boyutlu bir olgudur. Bu bakımdan özellikle tanımı ve etkisi noktasında, enerji ile ilgili pek çok şey söylenebilir…

Orta öğrenimde, enerji; iş yapabilme yeteneği olarak öğretilmektedir. Aslında bu tanım enerjiyi tam olarak ifade etmemektedir. Yanlış bir tanım da değildir ancak eksik bir tanımdır. Zira enerjinin iş yapabilen kısmı ile birlikte iş yapamayan yani işe çevrilemeyen kısmı da vardır. Örneğin durgun atmosferik havanının oldukça büyük bir enerji değeri olmasına rağmen, iş yapabilme yeteneği yoktur. Ancak rüzgâr oluşunca havanın hareketinden kaynaklı bir enerjisi de oluşur. Bu durum farklıdır.

Bazılarımız sorabilir; iş yapabilme yeteneği nedir? Bu ne anlama geliyor?

Soruların mekanik anlamda yanıtlarını verebiliriz. İş yapabilme yeteneği; örneğin bir mili, bir çarkı veya bir elektrik motorunu döndürmek; bir pistonu hareket ettirmek; bir yayı sıkıştırmak; bir cismi kaldırmak veya onu hızlandırmak demektir. Bu eylemleri gerçekleştiren kısmı ise enerjinin iş yapabilme yeteneğidir. Ayrıca bu, enerjinin faydalı kısmıdır. Demek ki enerji bu noktada iki kısımdan oluşan bir fiziksel büyüklüktür. Tabiri caizse faydalı ve faydasız olan 2 kısımdan oluşan bir olgudur. Burada faydalı ve faydasız kısım yukarıda tanımlanan işleri gerçekleştirme açısından tanımlanmıştır. Yoksa iş yapabilme yeteneği olmasa da örneğin hava çok faydalı hatta ondan da öte hayati öneme sahiptir. Zira burada gaye mekanik bakış açısından enerjiyi ve sistemleri anlamaya çalışmaktır. Gaye mekanik dünya görüşünü de dayatmak değildir. Bu dünya görüşü de bir bakış açısıdır. Özellikle biz mühendisler için önemli de bir bakış açısıdır. Ancak belirli noktalardan bakıştır. Hâlbuki evren ve yaşam çok farklı noktalardan bakmayı gerektirecek kadar ilginç ve bu görüşlerin çok ötesinde de gizemlidir.

 

Devam edecek…

Anahtar Kelimeler: ENERJİ, NEDİR, DEĞİLDİR
Yazarın Diğer Yazıları
SOSYAL MEYDANDAN SOSYAL MEDYAYA (19 Ocak 2019 - Cumartesi)
YAŞAMIN ANLAMI ÜZERİNE (17 Ocak 2019 - Perşembe)
ÇEKİM VAR DA, ÇEKEN DE VAR MI? (15 Ocak 2019 - Salı)
NE KADAR VE NEREDE KUANTUM? (10 Ocak 2019 - Perşembe)
İKİ İLKOKULUM VE İKİ ÖĞRETMENİM (I) (03 Ocak 2019 - Perşembe)
ENTROPİ: YAŞAMIN BEDELİ Mİ? (29 Aralık 2018 - Cumartesi)
KİŞİSEL İLİŞKİLER VE TOPLUMSAL YAPI (27 Aralık 2018 - Perşembe)
POSTMODERN YAŞAM (25 Aralık 2018 - Salı)
MODERN YAŞAM (22 Aralık 2018 - Cumartesi)
GELENEKSEL YAŞAM (20 Aralık 2018 - Perşembe)
SİZİN ANNENİZ HİÇ ÖLMESİN… (18 Aralık 2018 - Salı)
OKUMAK VE YAZMAK (13 Aralık 2018 - Perşembe)
GENÇLERE TAVSİYELER (08 Aralık 2018 - Cumartesi)
NEREYE GİDİYORUZ? (04 Aralık 2018 - Salı)
YERELLİK Mİ? EVRENSELLİK Mİ? (22 Kasım 2018 - Perşembe)
NİCELİK Mİ? NİTELİK Mİ? (20 Kasım 2018 - Salı)
YAŞAMDAKİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM (15 Kasım 2018 - Perşembe)
ENERJİMİZİ NEREDE HARCIYORUZ? (06 Kasım 2018 - Salı)
ÜLKEMİZİN ENERJİ SEPETİNE BAKIŞ (03 Kasım 2018 - Cumartesi)
ENERJİ NEDİR? NE DEĞİLDİR? (II) (30 Ekim 2018 - Salı)
Sayfa:
Resmi İlanlar

SAYFA EDİTÖRÜ

/resimler/2015-4/16/1020184616446.jpg

 

    Süleyman ERDOĞAN
     editor@kayserihaber.com.tr 
    

Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
22 Ocak 2019 Salı
KAYTV

Kaytv kayseri üzerinde

 

İLETİŞİM

Adres : Turgut Reis Mahallesi
İlgi Sok. Şehit İsmal Uygun Ap
No:22/A Kocasinan / KAYSERİ
Telefon : 0 352 235 63 63
Fax : 0 352 235 84 74

 

KANALIMIZA ABONE OL