ENERJİ NEDİR? NE DEĞİLDİR? (II)
Bilimsel ve Sistemsel Bakış - Prof. Dr. Ünal ÇAMDALI
Tarih: 30.10.2018 00:00:04 / 493okunma / yorum
Prof. Dr. Ünal ÇAMDALI

Değerli dostlar, geçen yazımızda enerjinin, iş yapabilen kısmı ile iş yapamayan kısımlarından oluşan bir fiziksel büyüklük olarak ortaya çıktığını; ancak özellikle de ortaöğretimde enerjinin sadece iş yapan kısmının tanımlandığını; hâlbuki enerjinin iş yapamayan kısmının da olduğunu ifade etmiştik. Acaba enerji; iş yapma yeteneği ile iş yapma yeteneğinden yoksun bir fiziksel büyüklük olarak tanımlanabilir mi? Zira enerjinin iş yapabilen kısmı da iş yapamayan kısmı da enerjidir…

Böyle bir tanım, enerji kavramı tam anlaşılmadan yapılırsa, kavram kargaşasına sebep olabilir. Özelikle de ortaöğretimde. Peki, tanım nasıl yapılmış dersek? Bu tanım, tanımın geliştirildiği dönem ile ilgili esas alınan, enerjinin kelime ve kavramsal anlamlarıyla alakalıdır.  Bu noktada tanım tarihseldir. Bu gün tanımın yeniden gözden geçirilmesi gerektiği kanaatini taşımaktayım.

Sosyal yaşamda da enerjik deyince hareketli, aktif anlamlar akla gelir. Bu özelliklerden yoksun bir kişiye, bir nesneye enerji ile ilgili bir sıfat kullanılmaz; başka sıfatlar kullanılır. Bu bakımdan sosyal yaşamda da enerji ile ilgili kullanılan ifadeler daha çok enerjinin iş yeteneği tarafını yansıtır. Enerjinin iş yeteneği olmayan yani bir kuvvet oluşturamayan kısmı bu noktada yansıtılmaz. Ancak şunu da unutmamak gerek ki durgun hava örneğinde olduğu gibi, havanın iş yapabilme yeteneği olmasa da enerji değeri vardır. O yaşayan bir fiziksel kuvvet olmasa da, yaşama katkı veren bir kuvvettir...

Bilimsel olarak bakıldığında enerji; faydalı kısım yani işe dönüşen ve faydasız kısım yani işe dönüşmeyen tepkisizlik durumu şeklinde 2 ayrı kategoride değerlendirilir.  Bilimde bunlara sırasıyla ekserji ve anerji denmektedir.  Kısacası,  enerji = ekserji + anerji şeklinde formüle edilebilir. Demek ki enerji, mekanik açıdan da olsa bizim bildiğimizden daha farklı anlamları da ifade eden bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Enerjinin mekanik anlamlarının dışında da başka anlamlarda da kullanıldığı da bir gerçektir. Bunlara burada şimdilik değinmiyoruz.

Enerji; ısıl, mekanik, kimyasal, elektrik ve nükleer formlarda olabilir. Bunların kalite değerleri, ekserji değerlerine göre belirlenir. Ekserji değeri hangisinin daha yüksek ise o, daha kaliteli enerjidir. Ekserji değeri düşük olan da daha az kaliteli enerjidir. Bu noktada, enerjinin bir kalite sıralaması vardır. Mekanik, elektrik gibi enerjiler; ekserji değerleri en yüksek ve en kaliteli enerjilerdir. Bir kaynağın enerjisini, ancak ısıya dönüştürerek mekanik ve elektrik gibi enerjilere dönüştürüyorsak, ısıdan kaynaklı olarak o enerji; en düşük ekserjiye sahip yani en az kaliteli enerjidir. Kömür, petrol, doğal gaz gibi fosil yakıtlar olarak tanımlanan kaynaklar; sahip oldukları enerjiden daha az bir değerde, elektrik gibi kaliteli enerjilere dönüşmektedirler. Bunların dönüşüm oranları hayli düşüktür. Bu yüzden yanma olmadan bu tür kaynakları ayrıştırarak, kimyasal enerjilerini elektriğe çevirmek daha aklidir. Ancak bunun için de henüz yeterli teknoloji seviyesine ulaşılamamıştır. Dolayısıyla ısıya çevrilerek elektrik gibi enerjilere dönüştürülen kaynakların, ekserji değeri düşüktür denilebilir. Bu hususta enerjinin mekanik ve elektrik formları en değerli olanlardır.

Buradan elektrik enerjisinin aslında ne kadar da değerli olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır. Hem elde edilmesindeki süreç hem de kalitesi açısından. Bana göre ekserji değeri ve diğer açılardan; elektrik, enerjinin efendisidir. Ancak ne yazık ki doğada direkt olarak bulunmamaktadır. Sadece dönüşüm sonucunda elde edilmektedir. Birincil değil ikincil tür olarak karşımıza çıkmaktadır. Daha çok kömür, petrol, doğal gaz, hidrolik ve nükleer kaynaklardan elde edilmektedir. Çoğunlukla da ısıdan dönüştürülmektedir. Bu bakımdan ısıdan elde edilen elektriği tekrar ısıya çevirmek onun kalite değerini düşürmek demektir. Bu da pek akıl kârı olmasa gerektir.

 

Devam edecek dostlar…

Anahtar Kelimeler: ENERJİ, NEDİR, DEĞİLDİR
Yazarın Diğer Yazıları
PARANIN KANUNU (26 Mart 2019 - Salı)
KIYAMETİN ENTROPİSİ (23 Mart 2019 - Cumartesi)
KÜRESEL ISINMA KÜRESEL BOZUNMA (21 Mart 2019 - Perşembe)
İCAT ÇIKARMA! (19 Mart 2019 - Salı)
KÜRESELLEŞEN DÜNYA YALNIZLAŞAN SİMA (16 Mart 2019 - Cumartesi)
HIRSLAR VE TUTKULAR (14 Mart 2019 - Perşembe)
SORUNLARIN KAYNAĞI VE ÇÖZÜMÜ (12 Mart 2019 - Salı)
BİLİM HER ŞEYİ AÇIKLAR MI? (05 Mart 2019 - Salı)
TECRÜBE Mİ TEORİ Mİ? (02 Mart 2019 - Cumartesi)
SAMİMİYET, GAYRET VE BAŞARI (28 Şubat 2019 - Perşembe)
ELEŞTİRİ VE ELEŞTİREL BAKIŞ (26 Şubat 2019 - Salı)
BİLGİNİN ÜRETİMİ VE GELİNEN NOKTA… (23 Şubat 2019 - Cumartesi)
KALIPÇI BAKIŞTAN KALBİ BAKIŞA (21 Şubat 2019 - Perşembe)
HAYAT BAYRAM OLMASA DA… (19 Şubat 2019 - Salı)
HAYAT BAYRAM OLSA İNSANLAR DA BİRLİK (16 Şubat 2019 - Cumartesi)
TELEVİZYONLARDAKİ PROGRAMLAR (14 Şubat 2019 - Perşembe)
AKIL YAŞTA MI? BAŞTA MI? (09 Şubat 2019 - Cumartesi)
BİLİMİN TABANA YAYILMASI (07 Şubat 2019 - Perşembe)
OTİZM: BİR SALGIN MI? (02 Şubat 2019 - Cumartesi)
TOPLUMSAL DUYARSIZLIĞIN ARTIŞI MI? (31 Ocak 2019 - Perşembe)
DEĞİŞEN DÜNYA DEĞİŞEN İNSAN (24 Ocak 2019 - Perşembe)
SOSYAL MEYDANDAN SOSYAL MEDYAYA (19 Ocak 2019 - Cumartesi)
YAŞAMIN ANLAMI ÜZERİNE (17 Ocak 2019 - Perşembe)
ÇEKİM VAR DA, ÇEKEN DE VAR MI? (15 Ocak 2019 - Salı)
NE KADAR VE NEREDE KUANTUM? (10 Ocak 2019 - Perşembe)
İKİ İLKOKULUM VE İKİ ÖĞRETMENİM (I) (03 Ocak 2019 - Perşembe)
ENTROPİ: YAŞAMIN BEDELİ Mİ? (29 Aralık 2018 - Cumartesi)
KİŞİSEL İLİŞKİLER VE TOPLUMSAL YAPI (27 Aralık 2018 - Perşembe)
POSTMODERN YAŞAM (25 Aralık 2018 - Salı)
MODERN YAŞAM (22 Aralık 2018 - Cumartesi)
GELENEKSEL YAŞAM (20 Aralık 2018 - Perşembe)
SİZİN ANNENİZ HİÇ ÖLMESİN… (18 Aralık 2018 - Salı)
OKUMAK VE YAZMAK (13 Aralık 2018 - Perşembe)
GENÇLERE TAVSİYELER (08 Aralık 2018 - Cumartesi)
NEREYE GİDİYORUZ? (04 Aralık 2018 - Salı)
YERELLİK Mİ? EVRENSELLİK Mİ? (22 Kasım 2018 - Perşembe)
NİCELİK Mİ? NİTELİK Mİ? (20 Kasım 2018 - Salı)
YAŞAMDAKİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM (15 Kasım 2018 - Perşembe)
ENERJİMİZİ NEREDE HARCIYORUZ? (06 Kasım 2018 - Salı)
ÜLKEMİZİN ENERJİ SEPETİNE BAKIŞ (03 Kasım 2018 - Cumartesi)
ENERJİ NEDİR? NE DEĞİLDİR? (I) (27 Ekim 2018 - Cumartesi)
Sayfa:
Resmi İlanlar

SAYFA EDİTÖRÜ

/resimler/2015-4/16/1020184616446.jpg

 

    Süleyman ERDOĞAN
     editor@kayserihaber.com.tr 
    

Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
26 Mart 2019 Salı
KAYTV

Kaytv kayseri üzerinde

 

İLETİŞİM

Adres : Turgut Reis Mahallesi
İlgi Sok. Şehit İsmal Uygun Ap
No:22/A Kocasinan / KAYSERİ
Telefon : 0 352 235 63 63
Fax : 0 352 235 84 74

 

KANALIMIZA ABONE OL