ERCİYES DAĞI´NIN GÖRKEMİ VE ÇEKİM ETKİSİ
Bilimsel ve Sistemsel Bakış - Prof. Dr. Ünal ÇAMDALI
Tarih: 7.6.2019 00:00:03 / 780okunma / yorum
Prof. Dr. Ünal ÇAMDALI

Değerli dostlar,  Kayseri´ye giderken şehre yaklaşıp Erciyes Dağını gördüğümde, hep etkilenmişimdir. Bu etkilenme, sadece ben de mi var desem. Galiba değil derim. Pek çok Kayserilinin de benim gibi uzun süre şehirden uzak kalıp Erciyes´i gördüğünde etkilendiğini bilirim. Kaldı ki şehirde, Erciyes manzaralı evde oturmak da tercih sebebi olarak bilinir. Rahmetli anacığımın oturduğu evi de dağ manzaralı denebilir. Ben de orada kaldığım zamanlarda, ara sıra dağı seyrederdim. Dağın görünümü ile ilgili bilgileri de anacığıma aktarırdım.  Demek ki etkilenme ortak kültürel değerin sonucuymuş. Tüm Kayserililerde ve şehirlilerde aynı duygu yaşanırmış…

Erciyes´in heybetli duruşu kadar, tarihten taşıdığı anlamı da dikkate değerdir. Kayaç yaşının 30 milyon yıl olduğu belirtilmektedir. Yani 30 milyon yaşındaki kayaçların oluşturduğu bir yapıdan söz edilmektedir. Dağ aynı zamanda volkaniktir. Tarihte birçok kez patlamaların olduğu belirtilmektedir. En son yaklaşık 2300 sene önce patladığı, kaynaklarda verilmektedir.

Yaşı büyük olunca, haliyle bir hayli yıprandığı da söylenebilir. Zira eşyada veya maddede aşınma ve yorulma, zamanla doğru orantılı artarak gelişir. Bu bakımdan, dağın yüksek derecede aşınmaya maruz kalması, çok doğaldır. Her şey gibi o da aşınmadan, yorulmadan nasibini almaktadır.

Değerli dostlar, her şeye rağmen, Erciyes heybetini ve ihtişamını yine de sürdürmektedir. Şehrin aynı zamanda sembolüdür. Kim bilir hangi olaylara şahit olmuştur. Neler neler görmüştür... 30 milyon yıldan beri nelerden etkilenmiş ve neleri de etkilemiştir? Dağa bakanlar aslında 30 milyon yıl öncesini seyretmektedir. O döneme gitmektedir. Dağın fotoğraflama özelliği olsaydı bize hangi olayları gösterirdi, bilinmezdir…

Her şey değiştiği gibi Erciyes de değişmekte ve değişime uğramaktadır. Değişim yasasından o da etkilenmektedir. Etkilenmemek mümkün müdür ki. Yapısı taş olsa da kaya olsa da…

Eskiler dramatik bir olayla karşılaştıklarında; sabır taşı olsa dayanamaz, çatlar; taş olsa kaldıramaz gibisinden ifadeleri çok kullanırdı. Taş, sertliği ve dayanımı açısından insan gibi organik yapılara göre oldukça fazla dayanıklıdır. Organik yapıların ömrü de dayanımı da taş veya kaya gibi yapılara göre ise oldukça azdır. Her organik yapı canlı olmasa da canlı olanlar için söz konusu değerler daha da sınırlıdır.

Değerli dostlar, görkemli yapıları ile dağlar; çekim merkezedir ve insanları da çok etkilemiştir. Zira yukarılar hiyerarşik olarak hep üst yerlerdir. Kutsal değerler de yukarıdan gelmemiş midir?  Üst konumlar; kutsala daha yakın olmak, yükselmek anlamlarına da gelmektedir. Böyle algılanmaktadır. Eski Türklerde Gök Tanrı; göklerdeki, yükseklerdeki Tanrı anlamındadır. Belki de gökler, Tanrısallık makamıdır veya Tanrının makamıdır. Algı olarak, O göklerde bulunmaktadır. Bu açıdan yukarılar, insanlara hep cazip gelmiştir. Bir o kadar da kutsaldır.

Yukarıların cazibesi de bu yüzden devam etmektedir. İş dünyasındaki ve bürokrasideki önemli pozisyonlar için tanımlanan üst makamlar ifadesi, sanırım bu anlamda kullanılmaktadır veya bu anlayıştan gelmektedir. Dolayısıyla yüksek dağlar, insanoğlunu etkilemektedir. Belki de insanlığın ortak kültür kodlarından gelen bir bilgiyle, cazibe hepimizde gelişmiştir. Erciyes, galiba bu yüzden sembol olmuştur. Kayseri´yi görünce her zaman Erciyes akla gelmese de Erciyes´i görünce her zaman Kayserinin akla gelmesi muhtemelen bundan dolayı oluşmuştur ve sembol sayılmıştır. 

Benim çocukluğumda, dağın karı erimezdi. Kayseri çok sıcak olmasına rağmen dağın belli yerlerindeki tüm karlar erise de en tepesindeki yani zirvedekilerin erimediğini görürdük. Eridiğine hiç şahit olmadık. Bu yüzden, dağa şehrin buzluğu, buz deposu veya buzdolabı derdik. Dağ kışın da ters etki yaptığını ve şehrin soğuk olmasına katkı verdiğini söylerdik.

Değerli dostlar, 30 milyon yıl öncesinde insan yeryüzünde henüz yoktu. İnsanın yeryüzünde ve Kayseri´de oluşundan bu zamana kadar kimler geldi ve kimler geçti. Hepsi de dağdan etkilendiler. Kim bilir neler hissettiler. Bunların bazıları günümüze kadar taşındı. Ancak pek çoğu bir ihtimal taşınmadı, taşınamadı veya aktarılamadı. Ancak taşınanlara bakınca, durumun her zaman da pek de hoş olmadığını anlıyoruz. Hiç mi hoş durum olmamıştır, yaşanmamıştır? Diye sorulduğunda da hoş şeyler de yaşanmıştır, hoş şeyler yaşayanlarda olmuştur, onlar da mutlu olmuştur, diyebiliriz. Onların da sedasını duymuşsunuzdur, az da olsa. Diğerlerininkinin de sedalarını duyduk, çoğunlukla. Biraz acıklı da olsa. Kalıcı olarak. Ağlayanları duymasak da dertlileri dinledik. Onları işittik. Bir anlamda onlardan anlamlar çıkarmaya çalıştık. Onlardan anlamaya çalıştık; Kayserilileri, dertlerini ve dertlilerini.  Derdi büyük olan için, bir of çeksem karşıki dağlar yıkılır, biraz neşeliler için de Ali Dağı derler de dağların hası gibi türküleri dinleyerek. Anlam vermeye çalışarak. Onlar türkü yakmışlar; derdi büyük olanlar büyük Erciyes´e, neşeli olanlar da küçük Ali Dağına bakarak. Dertleri neşelerden büyük sayarak…

Türkü geleneği, Türklere mahsus bir müzik türü olduğundan; onlardan Türklerin sosyal, psikolojik ve diğer özelliklerini anlayabiliyoruz. Türklerden önce yaşamış kavimlerin müzik ve diğer sanatsal yapıtlarından da kavimlerin özelliklerini ve o devirdeki şehrin sosyal, ekonomik ve diğer yapısal özeliklerini anlamak mümkündür. Ancak bu konuda çalışmalar var mı bunu pek bilmiyorum. Yoksa da bence olmalı diyorum.

Değerli dostlar, aslında tüm yapılar ve eşya, insanla anlamlı ve onunla değerlidir. Evrenin ruhu olarak tanımlanan insan, bu noktada belirleyicidir. Belki de tüm kâinat onun etrafında dönmektedir. Belki de ona hizmet etmektedir. Güzeli, değerliyi onun bilinci tanımlamaktadır. O varsa güzel de değerli de anlam kazanmaktadır. O varsa değerler bilinmektedir. Bilmek, bilinç üzerinden gelişmektedir. Bilmek varsa bilinen de vardır. İslam Peygamberi Hz Muhammed´in ifade ettiği gibi Allah da gizli hazine idi, bilinmek istedi ve bu yüzden insanı ve kâinatı yarattı.

İnsanoğlu için bilmek, bu açıdan da anlamlıdır. Anlam yüklemesi bilmek ile ortaya çıkmaktadır. İnsan varsa bilmek vardır; yoksa bilmek de bilinmek de yoktur. Bilinen olsa da. Bilmek yoksa değer de yoktur. Değer insanda olan, onunla ortaya çıkan bir keyfiyettir ve değişkendir. Birine değersiz olan bir şey, diğerine çok değerli olabilir. Özellikle maddi olmayan şeylerin değeri de ölçülemez ve bilinemez. Zira onu ölçecek ne alet var ne de cihaz…

Mesele taş veya dağ değildir. İnsanda bıraktığı etkidir, yaşanmışlıktır, anıdır. Kaldı ki insan olmasa taşın da ne kıymeti kalır… Heybetiyle, görkemiyle şehre egemen olan Erciyes´e anlam ve değer yükleyen en nihayetinde, onun etrafında yaşayan insandır. Onun bakış açısıdır. Tek başına değerli olsa da Erciyes insanla anlamlı, onunla değerlidir. Kaldı ki kâinatta değersiz olan bir şey var mı? Varsa nedir?..

 

Hoşça kalın…

Anahtar Kelimeler: ERCİYES, DAĞI, GÖRKEMİ, ÇEKİM, ETKİSİ
Yazarın Diğer Yazıları
KAHRAMAN TÜRK KAVMİ: ÖZBEKLER (16 Ekim 2019 - Çarşamba)
KAYSERİLİ EMİN AMCA (07 Ekim 2019 - Pazartesi)
KAYSERİ LİSESİ (30 Eylül 2019 - Pazartesi)
ALINGANLIK ÜZERİNE (23 Eylül 2019 - Pazartesi)
BASKETBOL ŞAMPİYONASI VE ANIMSATTIKLARI (16 Eylül 2019 - Pazartesi)
ZAMANDA YAŞAMAK ZAMANLA ANLAMAK (26 Ağustos 2019 - Pazartesi)
İNSANLAR, BAYRAMLAR VE ANLAMLAR… (19 Ağustos 2019 - Pazartesi)
BU NASIL BİR DAVRANIŞ?.. (05 Ağustos 2019 - Pazartesi)
SÜMER LİSESİ… (27 Temmuz 2019 - Cumartesi)
SADECE BİZ Mİ VARIZ? (15 Temmuz 2019 - Pazartesi)
HANGİ SORUNLARA HANGİ SORULAR… (12 Temmuz 2019 - Cuma)
FİZİK BİLMEK NE ANLAMA GELİR?.. (04 Temmuz 2019 - Perşembe)
SORUNSUZ BİR YAŞAM OLACAK MI?.. (29 Haziran 2019 - Cumartesi)
SORUNLARI KİMLER ÇÖZECEK? (27 Haziran 2019 - Perşembe)
DÜNYA KAÇ MİLYAR İNSANI BESLEYEBİLİR? (22 Haziran 2019 - Cumartesi)
DİLİN ÖNEMİ VE DEĞERİ (20 Haziran 2019 - Perşembe)
BİR SINAVIN ARDINDAN… (18 Haziran 2019 - Salı)
İNSAN KAYNAĞIMIZ (15 Haziran 2019 - Cumartesi)
GENÇLERE SINAVLARLA İLGİLİ TAVSİYELERİM… (13 Haziran 2019 - Perşembe)
MAL MÜLK SEVDASI… (10 Haziran 2019 - Pazartesi)
DOSTLUKLAR VE BAYRAMLAR… (04 Haziran 2019 - Salı)
KARAR VERMEK… (01 Haziran 2019 - Cumartesi)
KİŞİSEL İLETİŞİMİN FORMÜLÜ VAR MI? (30 Mayıs 2019 - Perşembe)
BİLİM SÖYLEŞİLERİ (25 Mayıs 2019 - Cumartesi)
19 MAYIS GÜNÜ KUTLAMALARINDAN BİR ANI (II) (22 Mayıs 2019 - Çarşamba)
ÇOK HIZLI AKIP GİDEN ZAMAN... (18 Mayıs 2019 - Cumartesi)
TOPLUMSAL GÜVEN SORUNU (14 Mayıs 2019 - Salı)
İNSAN DA BİR ISI MAKİNASI MI? (11 Mayıs 2019 - Cumartesi)
TOPLUMSAL ENERJİMİZ (09 Mayıs 2019 - Perşembe)
KASABAYA ELEKTRİĞİN GELDİĞİ GECE… (04 Mayıs 2019 - Cumartesi)
TUZHİSAR´IN SIHHİYECİSİ (25 Nisan 2019 - Perşembe)
KİME HANGİ BİLGİ GEREKLİ… (23 Nisan 2019 - Salı)
TÜKETEN İNSAN TÜKENEN CİHAN… (20 Nisan 2019 - Cumartesi)
KARADELİĞİN FOTOĞRAFI (18 Nisan 2019 - Perşembe)
YAPAY ZEKÂDAN DOĞAL ZEKÂYA (13 Nisan 2019 - Cumartesi)
TV KANALLARINA (AKADEMİK) BAKIŞ (09 Nisan 2019 - Salı)
HATA YAPMANIN YOLLARI (02 Nisan 2019 - Salı)
HAYATIN ÜNİVERSİTESİ OLUR DA… (28 Mart 2019 - Perşembe)
PARANIN KANUNU (26 Mart 2019 - Salı)
KIYAMETİN ENTROPİSİ (23 Mart 2019 - Cumartesi)
KÜRESEL ISINMA KÜRESEL BOZUNMA (21 Mart 2019 - Perşembe)
İCAT ÇIKARMA! (19 Mart 2019 - Salı)
KÜRESELLEŞEN DÜNYA YALNIZLAŞAN SİMA (16 Mart 2019 - Cumartesi)
HIRSLAR VE TUTKULAR (14 Mart 2019 - Perşembe)
SORUNLARIN KAYNAĞI VE ÇÖZÜMÜ (12 Mart 2019 - Salı)
BİLİM HER ŞEYİ AÇIKLAR MI? (05 Mart 2019 - Salı)
TECRÜBE Mİ TEORİ Mİ? (02 Mart 2019 - Cumartesi)
SAMİMİYET, GAYRET VE BAŞARI (28 Şubat 2019 - Perşembe)
ELEŞTİRİ VE ELEŞTİREL BAKIŞ (26 Şubat 2019 - Salı)
BİLGİNİN ÜRETİMİ VE GELİNEN NOKTA… (23 Şubat 2019 - Cumartesi)
KALIPÇI BAKIŞTAN KALBİ BAKIŞA (21 Şubat 2019 - Perşembe)
HAYAT BAYRAM OLMASA DA… (19 Şubat 2019 - Salı)
HAYAT BAYRAM OLSA İNSANLAR DA BİRLİK (16 Şubat 2019 - Cumartesi)
TELEVİZYONLARDAKİ PROGRAMLAR (14 Şubat 2019 - Perşembe)
AKIL YAŞTA MI? BAŞTA MI? (09 Şubat 2019 - Cumartesi)
BİLİMİN TABANA YAYILMASI (07 Şubat 2019 - Perşembe)
OTİZM: BİR SALGIN MI? (02 Şubat 2019 - Cumartesi)
TOPLUMSAL DUYARSIZLIĞIN ARTIŞI MI? (31 Ocak 2019 - Perşembe)
DEĞİŞEN DÜNYA DEĞİŞEN İNSAN (24 Ocak 2019 - Perşembe)
SOSYAL MEYDANDAN SOSYAL MEDYAYA (19 Ocak 2019 - Cumartesi)
YAŞAMIN ANLAMI ÜZERİNE (17 Ocak 2019 - Perşembe)
ÇEKİM VAR DA, ÇEKEN DE VAR MI? (15 Ocak 2019 - Salı)
NE KADAR VE NEREDE KUANTUM? (10 Ocak 2019 - Perşembe)
İKİ İLKOKULUM VE İKİ ÖĞRETMENİM (I) (03 Ocak 2019 - Perşembe)
ENTROPİ: YAŞAMIN BEDELİ Mİ? (29 Aralık 2018 - Cumartesi)
KİŞİSEL İLİŞKİLER VE TOPLUMSAL YAPI (27 Aralık 2018 - Perşembe)
POSTMODERN YAŞAM (25 Aralık 2018 - Salı)
MODERN YAŞAM (22 Aralık 2018 - Cumartesi)
GELENEKSEL YAŞAM (20 Aralık 2018 - Perşembe)
SİZİN ANNENİZ HİÇ ÖLMESİN… (18 Aralık 2018 - Salı)
OKUMAK VE YAZMAK (13 Aralık 2018 - Perşembe)
GENÇLERE TAVSİYELER (08 Aralık 2018 - Cumartesi)
NEREYE GİDİYORUZ? (04 Aralık 2018 - Salı)
YERELLİK Mİ? EVRENSELLİK Mİ? (22 Kasım 2018 - Perşembe)
NİCELİK Mİ? NİTELİK Mİ? (20 Kasım 2018 - Salı)
YAŞAMDAKİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM (15 Kasım 2018 - Perşembe)
ENERJİMİZİ NEREDE HARCIYORUZ? (06 Kasım 2018 - Salı)
ÜLKEMİZİN ENERJİ SEPETİNE BAKIŞ (03 Kasım 2018 - Cumartesi)
ENERJİ NEDİR? NE DEĞİLDİR? (II) (30 Ekim 2018 - Salı)
ENERJİ NEDİR? NE DEĞİLDİR? (I) (27 Ekim 2018 - Cumartesi)
Sayfa:
Resmi İlanlar

SAYFA EDİTÖRÜ

/resimler/2015-4/16/1020184616446.jpg

 

    Süleyman ERDOĞAN
     editor@kayserihaber.com.tr 
    

Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
16 Ekim 2019 Çarşamba
KAYTV

Kaytv kayseri üzerinde

 

İLETİŞİM

Adres : Turgut Reis Mahallesi
İlgi Sok. Şehit İsmal Uygun Ap
No:22/A Kocasinan / KAYSERİ
Telefon : 0 352 235 63 63
Fax : 0 352 235 84 74

 

KANALIMIZA ABONE OL