KANALIMIZA ABONE OL

YEREL BASINA DESTEK OL

 


EDİTÖR

SAYFA EDİTÖRÜ

 Uğur ALTUNER
 editor@kayserihaber.com.tr

   


Prof. Dr. Ünal ÇAMDALI


GÜÇ DAĞILIMI: FİZİĞİ VE ÇİZGİSİ

Güç, kelime olarak yapılması ve başarılması kolay olmayan, zor ve çetin olan anlamına gelmektedir. Ancak burada, Fizik bilimindeki anlamı üzerinden hareketle sosyal, ekonomik ve diğer alanlardaki yapısal ilişkilere olan etkisi, ortaya konmaya çalışılacaktır.


Güç, kelime olarak yapılması ve başarılması kolay olmayan, zor ve çetin olan anlamına gelmektedir. Ancak burada, Fizik bilimindeki anlamı üzerinden hareketle sosyal, ekonomik ve diğer alanlardaki yapısal ilişkilere olan etkisi, ortaya konmaya çalışılacaktır.

Güç, (fiziksel anlamda) oldukça ilginç bir kavramdır. Hemen hemen herkesi etkileyen yönü vardır. Ondan etkilenmemek neredeyse olanaksızdır. Ayrıca çekim etkisi vardır. Cazibe de oluşturmaktadır. Doğada canlılar dâhil her şeyi az veya çok kendine çekmekte veya tersine özellikle canlıları kendinden itmektedir. Ne kadar şiddetli çekerse o kadar da itebilmektedir. Yani çekme ve itme şiddeti eşit olabilmektedir. Ona sahip olanı ihya da edebilmekte, yok da edebilmektedir... Tabiri caizse o aynı zamanda ateş gibidir. Hem faydalı hem de zararlı olabilmektedir. Pek çok sorunu çözebilmektedir. Örneğin bir motoru çalıştırabilir, canlıyı veya eşyayı bir yerden başka bir yere taşıyabilir, elektrik olabilir, ısıya çevrilip ortamı ısıtabilir, ortamın ısısını alıp soğutabilir ve amaca göre de daha nicelerine dönüşebilir. Faydalı olmazsa da zararlı olabilir. Hatta sorun bile üretebilir, etrafını yakabilir veya yok edebilir…

 

Gücün Fizikteki Tanımı

Güç (P=W/t: iş bölü zaman), fizikte belli bir sürede (t) yapılan (W) olarak tanımlanmaktadır. İş (W= F.s: kuvvet çarpı yol) için kuvvet gereklidir. Dolayısıyla işin de gücün de kaynağı kuvvettir. Güç ise belli bir zamanda ortaya çıkmaktadır.

O, işin hızı veya enerjinin aktarım hızı olarak da tanımlanır. Örneğin kütleleri (veya ağırlıkları) eşit iki otomobil olsun. Biri dört, diğeri de sekiz silindirli motora sahip olsun ve bir yokuşu çıksınlar. Yerçekimine karşı aynı işi yapmalarına karşın sekiz silindirlinin gücü daha fazla olduğundan, yokuşu daha kısa zamanda çıkacaktır. Burada esas olan zamana karşı yapılan iştir. Her iki otomobilin yapmış olduğu iş aynı olsa da çıkış süreleri farklı olacaktır. Yani doğanın kanunlarına göre güçlü olan, hep önde olacaktır…

Gücün Diğer Alanlardaki Karşılığı

Pratik yaşamda güçlü olmak veya güce sahip olmak şeklinde olgular vardır. Bunlar birbirine benzese de birbirinden anlam açısından ayrılmaktadır. Aralarında tıpkı var olmak ile varlıklı olmak ayrımına benzer bir farkın olduğu, ortaya konmaktadır. İnsan güçlü olabilir ancak güce sahip olmayabilir. Ya da tersine güce sahip olabilir ancak güçlü olmayabilir. Güçlü olmak daha çok fiziksel ve ruhsal özelliklerle ilgiliyken güce sahip olmak, bir konumdan veya durumdan destek almakla ilgilidir. Kişiler için güce sahip olmanın dayanağı; servet, makam, unvan, asabiyet vd. unsurlar sayılabilirken devletler için ise sahip olunan; ekonomik, demografik, askeri, coğrafi vd. kaynaklar ifade edilebilir.

Özellikle iş dünyası (özel/kamusal) veya iktisadi alanda hiyerarşik düzen, genellikle güç kaynaklıdır. Oradaki yapı, güçlü olmaktan ziyade güce sahip olmaya dayalı olarak oluşturulmaktadır. Güç sahipleri buna göre düzen içerisinde yerini almaktadır. Elbette güçlü olmak orada da önemlidir. Güce güç katabilir. Fakat düzen, güç sahipliği diğer ifadeyle yetki ile belirlenmektedir. Güç sahibi ister güçlü ister zayıf olsun, gücünü kendisine tanınan yetkiden (makamdan veya ekonomik güçten) almaktadır.

Sosyal alan da daha çok güce göre şekillenmektedir. Orada da güce sahip olanların etkinliği söz konusudur. Özellikle tam gelişmemiş toplumlarda söz konusu etkinlik, daha da egemendir. Gelişmiş ülkelerde durum biraz faklı olsa da orada da egemen güçler mutlaka vardır. Sistem, en baskın güç unsuru olarak kendini hep hissettirmektedir. Sistem karşısından herkes aşağı yukarı eşit gibidir. Bireyin kendi özelliğinden ve diğer unsurlardan kaynaklı güçleri de mutlaka (gelişmemişlere göre çok olmasa da) tesirlidir. Fakat sistem veya arkasındaki güç (devlet gibi) sanki her alanda kendini hissettirmektedir.

Gücün Dağılımı ve Karşılığı

Bir sistemdeki güç, belli bir merkezde toplanmışsa orada merkezin etkisi önemli demektir. En küçük hamlesi bile kendini hissettirecektir. Baskın hale gelecektir. Hele de karşısında başka güç unsuru yoksa etkisi daha fazla olabilecektir. Ancak fizikte bir yasa vardır. Bir kuvvetin (veya gücün) faydalı iş üretebilmesi için mutlaka karşısında ters kuvvetin (-F) veya kuvvetlerin olması zorunludur. Karşı kuvvet(ler) olmadan, faydalı iş ortaya çıkamamaktadır. Diğer ifadeyle işin, zıt kuvvetlere (veya güçlere) karşı yapılması gerekmektedir. Değişim gerçekleşince, direncin ortaya çıkması gibi rakip kuvvetlere hep ihtiyaç duyulmaktadır. Tıpkı ABD’li eski bir devlet adamının “ABD’nin dosta değil düşmana ihtiyacı var” dediği gibi. Bizde de “kötü komşu kişiyi mal sahibi yapar” benzer anlamdadır. Zira rakibin (rekabetin veya karşı kuvvetin) olmadığı yerde, gelişme olmaz; ilerleme de olmaz. Tez varsa mutlaka antitez de olacak ki sentez ortaya çıksın. Farklı kuvvetlerin (veya güçlerin) şiddetleri de önemlidir. Bir sisteme kuvvet (iş olarak) aktarımı, onun enerjisini artıracaktır. Enerjinin artması; sistem faydalıysa onu ilerletecek ve geliştirecek; zararlıysa da bozacak ve çöküşünü hızlandıracaktır. Bu durum tabiri caizse iki tarafı keskin kılıca benzemektedir…

Burada önemli bir husus daha var. Onu da ifade etmek gereklidir. Güç merkezde ise yukarıda belirtildiği gibi merkezin her hareketi önemli olacaktır. Güç, merkezin dışına (veya çevresine) doğru dağıtılacaksa dağılım, dengeli ve ölçülü olmalıdır. Aksi takdirde merkez yer değiştirerek dışı (çevresi) güçlenirken kendisi zayıflayacaktır. Merkezin zayıflaması da çöküşünün hızlanması anlamına gelecektir. Merkez çökünce de ne merkez ne de dışı (çevresi) kalabilecektir. Merkezin ve dışındakilerin bunu iyi bilmesi gerekmektedir…

 

Hoşça kalın…

 

Not: Herkesin Kurban Bayramını tebrik ederim.

Gürkan Ofis Mobilyaları