KARAR VERMEK…
Bilimsel ve Sistemsel Bakış - Prof. Dr. Ünal ÇAMDALI
Tarih: 1.6.2019 00:00:04 / 746okunma / yorum
Prof. Dr. Ünal ÇAMDALI

Değerli dostlar, yaşamda en zor olan hususlardan biri de bir konu veya olay hakkında farklı seçenekler arasında seçim yapmaya dayalı olarak karar vermektir. Karar vermek, yaşamda zorlandığımız eylemlerden biridir. Zira bazen bazı konularda zor kararlar veririz. Verirken de zorlanırız hatta sıkıntı çekeriz. Bir Alman Atasözünde de ifade edildiği üzere; karar vermek en zor şeydir. Buna rağmen, günlük yaşam sürekli karar vermeyi gerektiren yapı içerisinde gelişir ve devam eder. Dolayısıyla karar vermek, yaşamda sürekli karşı karşıya olduğumuz bir eylemdir.

Yaşamda bazı şeylere de bizler karar veremeyiz. Bunlar bizim kararımıza bağlı değildir. Batılı bir filozofun ifadesiyle; bunları kader belirler. Örneğin anne ve babamızın, kardeşlerimizin, akrabalarımızın kimler olacağını, hangi milletten olacağımızı, cinsiyetimizibizler belirleyemeyiz. Bunlar yaşadığımız evren içerisinde, diğer başka faktörlerin etkisiyle gelişen bir yapıyla meydana gelmektedir. Yapının birçok özelliği olsa da genel olarak bunları kader dairesi içerisinde değerlendirmek mümkündür.

Değerli dostlar, yaşamda kararlara bağlı olmayan olguların dışında gelişen pek çok olayda seçimlerin rolü vardır. Bunların pek çoğu kararlaragöre oluşur. Onlardan etkilenir. Bu olaylarda kararların rolünün etkisi %100´dür diyemesek de oluşumlarında kararların ve sonucunda oluşan seçimlerin önemli rolü vardır diyebiliriz. Zaman zaman neyi ne kadar seçsek de bunların dışında gelişen olağan dışı, beklenmeyen olaylar da yaşamda oluşabilir. Allah korusun! Beklenmedik hastalıklar, kazalar vb. olaylarda bu açıdan seçimleri etkilemekte hatta bazen onları anlamsızlaştırmaktadır bile. Bunlar maalesef yaşamda oluyor. Arzumuz ve dileğimiz hiç olmasın veya en az olsun.

Yaşamda; okul seçimi, eş seçimi, iş ve meslek seçimi, arkadaş seçimi ve benzeri şeyler yaşamı önemli derecede etkileyen kararlardır. Ancak yaşamı bu kadar derin etkilemese de bu kadar ağırlıkta olmasa da yaşamda çoğu zaman, daha küçük olaylarla ilgili seçim yapmaya dayalı olarak kararlar vermek durumu da oluşmaktadır. Hem de sürekli. Günlük yaşamda, karar vermek ile ilgili pek çok hadiseyle karşı karşıya kalmaktayız. Bu da insanoğlunu zorlamakta ve seçimle ilgili ortaya çıkabilecek sonuçlarla alakalı olarak farklı sıkıntıların yaşanmasına neden olmaktadır. Bu durum olağan olarak, herkesin yaşamında, hep oluşmaktadır…

İnsanoğlu karar verirken neden zorlanır? Bunun en temel nedeni nedir? Diye sorulabilir. Bence burada iki temel neden var. Birincisi, yaşamın kaotik yani bir anlamda belirsiz olmasıdır. Gelecek net değildir. Halk arasında da sık sık tekrarlanan yarının ne getireceği belli olmaz sözü tam olarak bu manayı ifade etmektedir.Kaldı ki yarının olacağı bilinse de yarının kimler için olacağı bile belirsizdir. Belki de yarın kimilerimiz için olmayacaktır. Olsa da belki de beklenenin dışında, beklenmeyen olayların meydana geldiği bir yarın olacaktır…

Şirketler yatırım yaparken mutlaka beklenmeyen giderler adında bir kalem açarlar ve oraya belli bir bütçe ayırırlar. Çok önceleri Kalkınma Bankasında çalışırken; bir şirketin değerlemesi ile ilgili olarak, mali inceleme yapan birarkadaş; şirket ile ilgili olarak yazdığı rapora, teknik uzmanların dikkatlerini çekmesi açısından: şirketin beklenmeyen giderler kaleminde beyan ettiği harcamalar, aslında beklenen harcamalar olup, teknik uzmanların dikkatli incelemesi gerekmektedir şeklindeki notu bana çok ilginç gelmişti. Arkadaşa göre söz konusu harcamalar, aslında beklenen harcamalar olup, şirket bu konuda hatalı beyan vermişti. Harcamaların mahiyetini tam hatırlamıyorum. Ancak arkadaşın yaklaşımını çok ilginç bulmuştum…

Ne yazıkki yaşam arkadaşın şirket ile ilgili tespiti gibi olmuyor. Yaşamda, beklenen şeyler olabildiği gibi beklenmeyen şeyler de olabiliyor. Hatta çoğunlukla hep beklenmeyen şeyler oluyor. Belki de bekleneni biz beklemiyoruz. Bu açıdan pek çok şey beklenmedik olaylar üzerinden gelişiyor. Beklenmeyenler beklenenlere dönüşmekten ziyade, çoğunlukla beklenenler beklenmeyenlere dönüşüyor. Örneğin giden gelmiyor.

Karar vermenin zorluğunun ikinci önemli nedeni de seçilmeyen seçeneklerden vazgeçmektir. Bir mesleği seçmek, diğer mesleklerden vaz geçmektir. Bunlardan vazgeçmek ise seçimin alternatif maliyetidir. Burada fayda maliyet oranı önemli olmaktadır. Bu durum, atılan taş ile ürkütülen kurbağa arasındaki ilişki gibidir. Bazen insanlar, seçimleri dolayısıyla, seçmediklerinden kaynaklı olarak yaşam boyu ağır bedeller ödemek zorunda kalabiliyorlar. Bedeller, yanlış seçimlerin yaşama olumsuz yansımaları olarak tanımlanabilir. Pek çok insandan keşke bunu yapmasaydım, keşke şunu yapsaydım, keşke bu işe girmeseydim türünden duyduğumuz sözler, bir anlamda kararlar sonucunda oluşan seçimlerin, kişilerde geliştirdiği sıkıntı ve pişmanlık ifadeleridir. Belki de bunlardan kaynaklı kayıplardır.

Değerli arkadaşlar, ömür kısa, meseleler ise bitmek tükenmek bilmez şekilde devasa. Yaşamın yapısı da böyle. Yapıyı anlamak, yaşamın anlamını kavramak açısından önemlidir. Ancak yapının anlaşılması da her zaman mümkün olmuyor. Zira yapı net ve açık değil. Daha çok Picasso´nun tablolarındaki resimlere benziyor. Onlar gibi karmaşık. Yapıyı netleştirmek, daha çok insanoğluna düşmektedir. Yapıyı netleştirenler daha avantajlı duruma gelebilmektedir. Netleştiremeyenler de daha çok sorunla mücadele etmek zorunda kalmaktadır. Kaldı kiher şey net olarak algılansa bile,bu durum her şey mükemmel olacak anlamına gelmiyor. Yaşamı etkileyen diğer pek çok parametre de mevcuttur. Bu bakımdan yapıyı anlamak,en azından sorunların azaltılması açısından önem ifade etmektedir.

Sonuç olarak, yaşam öyle de böyle de geçip gidiyor. Tüm insanlığın ortak kaderi bellidir. Yaşamda bir şeyi denemeden de sonucu anlaşılamıyor. Yaşam ileri doğru gidiyor, geriye doğru anlaşılıyor. Bazen denemelerin bedelleri de ağır oluyor. Bu açıdan, insanoğlu karar verme konusunda zorlanıyor…

Her şeye rağmen, yaşamın çarkları dönüyor ve devam ediyor. Böyle gelmiş böyle gidiyor. Belki de her şeyi de çok takmamak gerekiyor. Nihayetinde uzun vadede, herkes ölüyor. Bunu kimimiz biliyor, farkında olarak davranıyor; kimimiz de biliyor, farkında değilmiş gibi yaşıyor.  Yaşarken zorlansak da hep kararlar verip seçimler yapıyoruz. Yapmak zorundayız. Yaşamın kaderi bu. Kanunu bu. Karar vermek zor olsa da bundan daha da zoru, karar verememe yani kararsız kalma olsa gerektir. Hani diyorlar ya en kötü karar, kararsızlıktan daha iyidir. Sağlık olsun. Olduğu kadar, olmadığı da kader diyor; bendeniz de herkese bol sağlıklı ve huzur dolu günler diliyor…

 

Hoşça kalın…

Anahtar Kelimeler: KARAR, VERMEK
Yazarın Diğer Yazıları
KAHRAMAN TÜRK KAVMİ: ÖZBEKLER (16 Ekim 2019 - Çarşamba)
KAYSERİLİ EMİN AMCA (07 Ekim 2019 - Pazartesi)
KAYSERİ LİSESİ (30 Eylül 2019 - Pazartesi)
ALINGANLIK ÜZERİNE (23 Eylül 2019 - Pazartesi)
BASKETBOL ŞAMPİYONASI VE ANIMSATTIKLARI (16 Eylül 2019 - Pazartesi)
ZAMANDA YAŞAMAK ZAMANLA ANLAMAK (26 Ağustos 2019 - Pazartesi)
İNSANLAR, BAYRAMLAR VE ANLAMLAR… (19 Ağustos 2019 - Pazartesi)
BU NASIL BİR DAVRANIŞ?.. (05 Ağustos 2019 - Pazartesi)
SÜMER LİSESİ… (27 Temmuz 2019 - Cumartesi)
SADECE BİZ Mİ VARIZ? (15 Temmuz 2019 - Pazartesi)
HANGİ SORUNLARA HANGİ SORULAR… (12 Temmuz 2019 - Cuma)
FİZİK BİLMEK NE ANLAMA GELİR?.. (04 Temmuz 2019 - Perşembe)
SORUNSUZ BİR YAŞAM OLACAK MI?.. (29 Haziran 2019 - Cumartesi)
SORUNLARI KİMLER ÇÖZECEK? (27 Haziran 2019 - Perşembe)
DÜNYA KAÇ MİLYAR İNSANI BESLEYEBİLİR? (22 Haziran 2019 - Cumartesi)
DİLİN ÖNEMİ VE DEĞERİ (20 Haziran 2019 - Perşembe)
BİR SINAVIN ARDINDAN… (18 Haziran 2019 - Salı)
İNSAN KAYNAĞIMIZ (15 Haziran 2019 - Cumartesi)
GENÇLERE SINAVLARLA İLGİLİ TAVSİYELERİM… (13 Haziran 2019 - Perşembe)
MAL MÜLK SEVDASI… (10 Haziran 2019 - Pazartesi)
DOSTLUKLAR VE BAYRAMLAR… (04 Haziran 2019 - Salı)
KİŞİSEL İLETİŞİMİN FORMÜLÜ VAR MI? (30 Mayıs 2019 - Perşembe)
BİLİM SÖYLEŞİLERİ (25 Mayıs 2019 - Cumartesi)
19 MAYIS GÜNÜ KUTLAMALARINDAN BİR ANI (II) (22 Mayıs 2019 - Çarşamba)
ÇOK HIZLI AKIP GİDEN ZAMAN... (18 Mayıs 2019 - Cumartesi)
TOPLUMSAL GÜVEN SORUNU (14 Mayıs 2019 - Salı)
İNSAN DA BİR ISI MAKİNASI MI? (11 Mayıs 2019 - Cumartesi)
TOPLUMSAL ENERJİMİZ (09 Mayıs 2019 - Perşembe)
KASABAYA ELEKTRİĞİN GELDİĞİ GECE… (04 Mayıs 2019 - Cumartesi)
TUZHİSAR´IN SIHHİYECİSİ (25 Nisan 2019 - Perşembe)
KİME HANGİ BİLGİ GEREKLİ… (23 Nisan 2019 - Salı)
TÜKETEN İNSAN TÜKENEN CİHAN… (20 Nisan 2019 - Cumartesi)
KARADELİĞİN FOTOĞRAFI (18 Nisan 2019 - Perşembe)
YAPAY ZEKÂDAN DOĞAL ZEKÂYA (13 Nisan 2019 - Cumartesi)
TV KANALLARINA (AKADEMİK) BAKIŞ (09 Nisan 2019 - Salı)
HATA YAPMANIN YOLLARI (02 Nisan 2019 - Salı)
HAYATIN ÜNİVERSİTESİ OLUR DA… (28 Mart 2019 - Perşembe)
PARANIN KANUNU (26 Mart 2019 - Salı)
KIYAMETİN ENTROPİSİ (23 Mart 2019 - Cumartesi)
KÜRESEL ISINMA KÜRESEL BOZUNMA (21 Mart 2019 - Perşembe)
İCAT ÇIKARMA! (19 Mart 2019 - Salı)
KÜRESELLEŞEN DÜNYA YALNIZLAŞAN SİMA (16 Mart 2019 - Cumartesi)
HIRSLAR VE TUTKULAR (14 Mart 2019 - Perşembe)
SORUNLARIN KAYNAĞI VE ÇÖZÜMÜ (12 Mart 2019 - Salı)
BİLİM HER ŞEYİ AÇIKLAR MI? (05 Mart 2019 - Salı)
TECRÜBE Mİ TEORİ Mİ? (02 Mart 2019 - Cumartesi)
SAMİMİYET, GAYRET VE BAŞARI (28 Şubat 2019 - Perşembe)
ELEŞTİRİ VE ELEŞTİREL BAKIŞ (26 Şubat 2019 - Salı)
BİLGİNİN ÜRETİMİ VE GELİNEN NOKTA… (23 Şubat 2019 - Cumartesi)
KALIPÇI BAKIŞTAN KALBİ BAKIŞA (21 Şubat 2019 - Perşembe)
HAYAT BAYRAM OLMASA DA… (19 Şubat 2019 - Salı)
HAYAT BAYRAM OLSA İNSANLAR DA BİRLİK (16 Şubat 2019 - Cumartesi)
TELEVİZYONLARDAKİ PROGRAMLAR (14 Şubat 2019 - Perşembe)
AKIL YAŞTA MI? BAŞTA MI? (09 Şubat 2019 - Cumartesi)
BİLİMİN TABANA YAYILMASI (07 Şubat 2019 - Perşembe)
OTİZM: BİR SALGIN MI? (02 Şubat 2019 - Cumartesi)
TOPLUMSAL DUYARSIZLIĞIN ARTIŞI MI? (31 Ocak 2019 - Perşembe)
DEĞİŞEN DÜNYA DEĞİŞEN İNSAN (24 Ocak 2019 - Perşembe)
SOSYAL MEYDANDAN SOSYAL MEDYAYA (19 Ocak 2019 - Cumartesi)
YAŞAMIN ANLAMI ÜZERİNE (17 Ocak 2019 - Perşembe)
ÇEKİM VAR DA, ÇEKEN DE VAR MI? (15 Ocak 2019 - Salı)
NE KADAR VE NEREDE KUANTUM? (10 Ocak 2019 - Perşembe)
İKİ İLKOKULUM VE İKİ ÖĞRETMENİM (I) (03 Ocak 2019 - Perşembe)
ENTROPİ: YAŞAMIN BEDELİ Mİ? (29 Aralık 2018 - Cumartesi)
KİŞİSEL İLİŞKİLER VE TOPLUMSAL YAPI (27 Aralık 2018 - Perşembe)
POSTMODERN YAŞAM (25 Aralık 2018 - Salı)
MODERN YAŞAM (22 Aralık 2018 - Cumartesi)
GELENEKSEL YAŞAM (20 Aralık 2018 - Perşembe)
SİZİN ANNENİZ HİÇ ÖLMESİN… (18 Aralık 2018 - Salı)
OKUMAK VE YAZMAK (13 Aralık 2018 - Perşembe)
GENÇLERE TAVSİYELER (08 Aralık 2018 - Cumartesi)
NEREYE GİDİYORUZ? (04 Aralık 2018 - Salı)
YERELLİK Mİ? EVRENSELLİK Mİ? (22 Kasım 2018 - Perşembe)
NİCELİK Mİ? NİTELİK Mİ? (20 Kasım 2018 - Salı)
YAŞAMDAKİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM (15 Kasım 2018 - Perşembe)
ENERJİMİZİ NEREDE HARCIYORUZ? (06 Kasım 2018 - Salı)
ÜLKEMİZİN ENERJİ SEPETİNE BAKIŞ (03 Kasım 2018 - Cumartesi)
ENERJİ NEDİR? NE DEĞİLDİR? (II) (30 Ekim 2018 - Salı)
ENERJİ NEDİR? NE DEĞİLDİR? (I) (27 Ekim 2018 - Cumartesi)
Sayfa:
Resmi İlanlar

SAYFA EDİTÖRÜ

/resimler/2015-4/16/1020184616446.jpg

 

    Süleyman ERDOĞAN
     editor@kayserihaber.com.tr 
    

Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
16 Ekim 2019 Çarşamba
KAYTV

Kaytv kayseri üzerinde

 

İLETİŞİM

Adres : Turgut Reis Mahallesi
İlgi Sok. Şehit İsmal Uygun Ap
No:22/A Kocasinan / KAYSERİ
Telefon : 0 352 235 63 63
Fax : 0 352 235 84 74

 

KANALIMIZA ABONE OL