ÜLKELERİN GÜCÜ İLE ŞİRKETLERİN GELİRİ
Bilimsel ve Sistemsel Bakış - Prof. Dr. Ünal ÇAMDALI
Tarih: 12.2.2019 00:00:04 / 2278okunma / yorum
Prof. Dr. Ünal ÇAMDALI

Değerli arkadaşlar, zaman zaman ülkelerin gayrisafi milli hasıladeğerleri veya kamu gelirleri ile şirketlerin gelirleri karşılaştırılarak, dünyadaki bazı şirketlerin gelirlerinin pek çok devletlerin gelirlerinden bile fazla olduğu ortaya konmaktadır. Bunun sonucunda da söz konusu şirketlerin bu husustaki gücünün, bazı devletlerden daha fazla olduğu vurgusu, çoğu zaman, çoğu yerde yapılmaktadır. Basında, medyada ve hatta üniversitelerde verilen seminerlerde.

Dünyada,gelirleri devletlerin gelirlerinden fazla olan şirketlerinolduğu bilinmektedir. Uluslararası bazı şirketlerin cirolarının,devletlerin gelirlerinden daha fazla olduğu ile ilgili basında haberlere rastlamak da çoğu zaman mümkün olmaktadır. Örneğin; dünyada bilinen bazı şirketlerin cirolarının,bazı fakir ülkelerin toplam gelirlerinden daha büyük olduğunu yine basından, medyadanöğreniyoruz. Uzmanlara göre, bunda küreselleşmenin etkisi rol oynamakta vebu durum dünyadaki bazı dengelerin değişimine de neden olduğu ifade edilmektedir. Bununla birlikte, ortaya çıkan tablonun sosyoekonomik sonuçları da irdelenmektedir. Bu konularla ilgili kamuoyunun dikkatini çekmek adına,ara sırada da olsa haberler yapılmaktadır.  Konunun uzmanlarının dışında, halkın dikkatini çekiyor mubilmiyorum. Ancak bu tablo karşısında, dünyayı devletler mi yoksa şirketler mi yönetiyor? Şeklindeki bir soruda yine konunun uzmanları tarafından doğal olarak sorulmaktadır. Bu soruların yanıtları ile ilgili yazları çok yerde görmek de mümkündür. Hatta kimileri, bazı şirketlerin kendilerine ülke bile satın alabileceklerini ve orada sadece çalışanlarının olabileceğininde olası olduğunuöne sürmektedir. Bu konularda, gerek dünyada gerekse de ülkemizde oldukça fazla yayın yapılmaktadır. Bunlarla ilgili,hepimizin olmasa da bazılarımızınmalumatı olduğunu düşünmekteyim. Ayrıca konu, epey irdelenmesi gereken bir konu olsa gerek. Uzmanlar ve diğer kesimler tarafından. İnsanlığın gidişatı açısından.

Değerli arkadaşlar, güç ile gelir öncelikle birbirine eşit kavramlar değildir. Bazılarımız paranın da bir güç olduğunu, parayla pek çok şeyin satın alınabileceğini veya elde edilebileceğiniifade etse de bu her konuda ve her şey için geçerli olmasa gerek. Eskilerin deyimiyle parayla saadet bile olmazmış. Ben bir ara bir yüksekokulda derse gittiğimde, öğrencilere sorardım: devletlerin güçlü olması için neye sahip olması gerekir diye? Onlarda bana: paraya sahip olması gerekir, derdi. Ben daha sonra onlara: para teknoloji üretir mi? Otomobil yapar mı? Tezgâhgeliştirir mi? Diye tekrar sorardım. Devamında ise parası çok olan pek çok ülkenin bunları yapamadığını, paranın sebep değil sonuç olduğunu ve tüm meselenin yetişmiş insan gücü diğer ifadeyle beyin, nüfus ve ideal vs. olduğunu söylerdim…

Hani yıllar önce demiş ya bir Kızılderili şefi; paranın yenmeyeceğini, içilmeyeceğini anladığında beyaz adam, iş işten geçmiş olacak. O zaman son ırmak kuruyacak, son ağaç yok olacak, son balık da ölecek… Para işte tam da böyle bir şey. O aslında bir vasıtadır. O bir değişim ve ödeme aracıdır. Temel değer kaynaklar, insanlar, topraklar, ağaçlar, balıklar, kuşlar, dereler, nehirler, böcekler ve daha niceleri… Dolayısıyla para yenilmez ki yiyesin, içilmez ki içesin. Şefin dediği gibi paranın yenmeyeceğini; son ırmak kuruduğunda, son ağaç yok olduğunda ve son balık da öldüğünde mi anlamak lazım? Ondan önce anlaşılamaz mı bu gerçek? Diye de sormak lazım. Bence son ırmak kurumadan, son ağaç yok olmadan ve son balık da ölmeden, insanoğlu bu durumu kavrayabilir. Bu hususta insanlık, zihinsel ve ruhsal bir dönüşüm yaşayarak üst bir mertebeye yükselebilir. Bu mertebe, tıpkı eskilerin insanı kâmil dedikleri seviyede olabilir.

Devletlerin ve şirketlerin birbirine benzeyen özellikleri olduğu kadar, birbirinden ayrılan özellikleri de çoktur. Şirketlerin çalışanları vardır. Devletlerin ise milletleri vardır. Çalışan da millet olabilir. Aynı kişi,ulusal sermayeli bir şirket için çalışan, devlet için de millet olabilir. Uluslararası şirketler için ise bu durum, geçerli de gerçekleşmiş de olmayabilir. Ancak bir gerçek var ki şirketin; çalıştığı, kazandığı ve kazandırdığı sürece çalışanı vardır.

Çalışanları için şirket, ekonomik menfaatleri ortak olan insanların bir araya geldiği yapının adıdır. Menfaatler bitince veya şirket gidince; ne çalışan kalır ne çalıştıran ne de anılan. Hepsi gider ve biter hatta anılar ve ilişkiler bile. Unutulur ve dağılır. Sanki hiç orada olmamış gibi. Çalışmamış gibi. Gelen gideni sadece aratmaz aynı zamanda unutur ve unutturur da. Ayrıca gerek şirket, gerekse de çalışanların konumu özellikle büyük şirketlerde hep bir bıçak sırtında gider. Devlerin devrilmesi de her an gerçekleşebilir. Bunlar çok hassas dengeler üzerinde faaliyetlerini sürdürürler. Değişen pek çok şeyden hemen etkilenirler ve ona göre konum alıp başka bir dengeye evrilirler. Bu yüzden, büyük şirketleri yönetmek de büyük maharetler ister. Tabiri caizse kaygan zeminlerde düşmeden, yuvarlanmadan kaymayı bilmeleri ve düşmemeleri gerekir. Bundan başka, yöneticilerinin de önsezili olmaları dabeklenir. Üstelik şirketlerin gerçekleştirdikleri üretim de sonuçta insanlar için, insanlık için. Bunu da unutmamak gerekir. Amacımız şirketleri ve gelirlerini eleştirmek değil; yerlerinin neresi ve gelirlerinin ne anlama geldiğinin tespitine çalışmaktır.

Devletleri de yönetmek zordur. İç ve dış dengeleri hep gözetmek gerekir. Bu dengeler de her an değişim içindedir. Bu değişime, her zaman ayak uydurmak gerekir. Aksi takdirde, devletler için de çanlar her an çalabilir. Devletlerin de çalışanı olmakla birlikte. Devletlerin aynı zamanda,parayla ölçülmeyen güçleri vardır. Her şeyden önce milleti vardır. Millet,bir dil, ortak ülkü ve idealler dairesi etrafında kader birliği içerisinde birleşmiş insanların oluşturduğu toplumunadı demektir. Türk Milleti, Arap Milleti, Alman Milleti gibi. Millet şuuru öyle bir şeydir ki bir şirketin çalışanlarının şirkete olan bağlılığının çok ötesinde bir duygudur. Şirkete bağlılık, milletin vatanına bağlılık şuuru ile ne ölçülebilir ne de kıyaslanabilir. Milletin bu noktada kahraman evlatları vardır, tarihi vardır, idealleri vardır, kültürü vardır, büyük devlet adamları ve kahraman askerleri vardır. Vardır da vardır... Bunların parasal karşılıkları da yoktur. Zira parayla da ölçülemezler. Dolayısıyla değerli arkadaşlar, iki farklı şeyi birbiri ile para bağlamında karşılaştırmak çok doğru bir kıyas da olmasa gerek. Bir şirketin gelirinin bir devletten fazla olması, onun daha güçlü olduğu anlamına gelmese gerek. Şirket başka, devlet başka olsa gerek. Teşbihte hata olmasın da bu, eskilerin deyimiyle sap ile samanı birbirine karıştırmak gibi bir şey olsa gerek. Kaldı ki devletlerin kutsi bir konumu da vardır. Bu konum, devletlerin gerek kendi milleti gerekse de etkili olduğu fiziksel veya gönül coğrafyasındaki diğer milletler için de ayrı bir değerdir.

Sonuç olarak, iki şeyin kıyası o iki şeyin aynı temele getirilmesi ile mümkündür. Aynı temelde olmayan iki şeyi değerlendirmek, aynı zamanda mantıkçılar için de mantık yanlışlarından biridir.Bu tür değerlendirmeler bilimsel olarak da yanlıştır. Ayrıca her şeyde para değildir. Para hiçbir şey değildir de demek istemiyoruz. Para olmasın da demiyoruz. Neyse odur diyoruz. Parası çok olmayanın, paranın önemsiz olduğunu söylemesinin kolay olduğu,bir pozisyona da düşmek istemiyoruz. Ancakherkes için bir de gerçek vardır. Parası çok olan için de az olan için de. O da bunun ötesinin de boş olduğudur. Her şeyin bir değerinin olduğudur. Hiçbir şeyin sonsuz olmadığıdır.

Çok eskiden ekonomik durumu iyi olmayan bir arkadaş, zenginleri görünce; tek tesellimiz herkesin ölecek olması derdi. Zenginlerin de ölecek olması, fakirlerin tesellisi deseler de en nihayetinde ölüm diye bir hakikat herkes için yok mu? Ancak pek çok insan sanki yokmuş gibi yaşıyor, aksini söylese de… Çok zengin olmasa bile…

Kim nasıl anlarsa anlasın, ne derse desin;devran dönüyor, kervan yürüyor… Bu da böyle bilinir ve hep de söylenir… Bundan başkaca daha da ne denir… Bunu da size bırakırım…

Bu günlükte hoşça kalın, derim…

Yazarın Diğer Yazıları
BASKETBOL ŞAMPİYONASI VE ANIMSATTIKLARI (16 Eylül 2019 - Pazartesi)
ZAMANDA YAŞAMAK ZAMANLA ANLAMAK (26 Ağustos 2019 - Pazartesi)
İNSANLAR, BAYRAMLAR VE ANLAMLAR… (19 Ağustos 2019 - Pazartesi)
BU NASIL BİR DAVRANIŞ?.. (05 Ağustos 2019 - Pazartesi)
SÜMER LİSESİ… (27 Temmuz 2019 - Cumartesi)
SADECE BİZ Mİ VARIZ? (15 Temmuz 2019 - Pazartesi)
HANGİ SORUNLARA HANGİ SORULAR… (12 Temmuz 2019 - Cuma)
FİZİK BİLMEK NE ANLAMA GELİR?.. (04 Temmuz 2019 - Perşembe)
SORUNSUZ BİR YAŞAM OLACAK MI?.. (29 Haziran 2019 - Cumartesi)
SORUNLARI KİMLER ÇÖZECEK? (27 Haziran 2019 - Perşembe)
DÜNYA KAÇ MİLYAR İNSANI BESLEYEBİLİR? (22 Haziran 2019 - Cumartesi)
DİLİN ÖNEMİ VE DEĞERİ (20 Haziran 2019 - Perşembe)
BİR SINAVIN ARDINDAN… (18 Haziran 2019 - Salı)
İNSAN KAYNAĞIMIZ (15 Haziran 2019 - Cumartesi)
GENÇLERE SINAVLARLA İLGİLİ TAVSİYELERİM… (13 Haziran 2019 - Perşembe)
MAL MÜLK SEVDASI… (10 Haziran 2019 - Pazartesi)
DOSTLUKLAR VE BAYRAMLAR… (04 Haziran 2019 - Salı)
KARAR VERMEK… (01 Haziran 2019 - Cumartesi)
KİŞİSEL İLETİŞİMİN FORMÜLÜ VAR MI? (30 Mayıs 2019 - Perşembe)
BİLİM SÖYLEŞİLERİ (25 Mayıs 2019 - Cumartesi)
19 MAYIS GÜNÜ KUTLAMALARINDAN BİR ANI (II) (22 Mayıs 2019 - Çarşamba)
ÇOK HIZLI AKIP GİDEN ZAMAN... (18 Mayıs 2019 - Cumartesi)
TOPLUMSAL GÜVEN SORUNU (14 Mayıs 2019 - Salı)
İNSAN DA BİR ISI MAKİNASI MI? (11 Mayıs 2019 - Cumartesi)
TOPLUMSAL ENERJİMİZ (09 Mayıs 2019 - Perşembe)
KASABAYA ELEKTRİĞİN GELDİĞİ GECE… (04 Mayıs 2019 - Cumartesi)
TUZHİSAR´IN SIHHİYECİSİ (25 Nisan 2019 - Perşembe)
KİME HANGİ BİLGİ GEREKLİ… (23 Nisan 2019 - Salı)
TÜKETEN İNSAN TÜKENEN CİHAN… (20 Nisan 2019 - Cumartesi)
KARADELİĞİN FOTOĞRAFI (18 Nisan 2019 - Perşembe)
YAPAY ZEKÂDAN DOĞAL ZEKÂYA (13 Nisan 2019 - Cumartesi)
TV KANALLARINA (AKADEMİK) BAKIŞ (09 Nisan 2019 - Salı)
HATA YAPMANIN YOLLARI (02 Nisan 2019 - Salı)
HAYATIN ÜNİVERSİTESİ OLUR DA… (28 Mart 2019 - Perşembe)
PARANIN KANUNU (26 Mart 2019 - Salı)
KIYAMETİN ENTROPİSİ (23 Mart 2019 - Cumartesi)
KÜRESEL ISINMA KÜRESEL BOZUNMA (21 Mart 2019 - Perşembe)
İCAT ÇIKARMA! (19 Mart 2019 - Salı)
KÜRESELLEŞEN DÜNYA YALNIZLAŞAN SİMA (16 Mart 2019 - Cumartesi)
HIRSLAR VE TUTKULAR (14 Mart 2019 - Perşembe)
SORUNLARIN KAYNAĞI VE ÇÖZÜMÜ (12 Mart 2019 - Salı)
BİLİM HER ŞEYİ AÇIKLAR MI? (05 Mart 2019 - Salı)
TECRÜBE Mİ TEORİ Mİ? (02 Mart 2019 - Cumartesi)
SAMİMİYET, GAYRET VE BAŞARI (28 Şubat 2019 - Perşembe)
ELEŞTİRİ VE ELEŞTİREL BAKIŞ (26 Şubat 2019 - Salı)
BİLGİNİN ÜRETİMİ VE GELİNEN NOKTA… (23 Şubat 2019 - Cumartesi)
KALIPÇI BAKIŞTAN KALBİ BAKIŞA (21 Şubat 2019 - Perşembe)
HAYAT BAYRAM OLMASA DA… (19 Şubat 2019 - Salı)
HAYAT BAYRAM OLSA İNSANLAR DA BİRLİK (16 Şubat 2019 - Cumartesi)
TELEVİZYONLARDAKİ PROGRAMLAR (14 Şubat 2019 - Perşembe)
AKIL YAŞTA MI? BAŞTA MI? (09 Şubat 2019 - Cumartesi)
BİLİMİN TABANA YAYILMASI (07 Şubat 2019 - Perşembe)
OTİZM: BİR SALGIN MI? (02 Şubat 2019 - Cumartesi)
TOPLUMSAL DUYARSIZLIĞIN ARTIŞI MI? (31 Ocak 2019 - Perşembe)
DEĞİŞEN DÜNYA DEĞİŞEN İNSAN (24 Ocak 2019 - Perşembe)
SOSYAL MEYDANDAN SOSYAL MEDYAYA (19 Ocak 2019 - Cumartesi)
YAŞAMIN ANLAMI ÜZERİNE (17 Ocak 2019 - Perşembe)
ÇEKİM VAR DA, ÇEKEN DE VAR MI? (15 Ocak 2019 - Salı)
NE KADAR VE NEREDE KUANTUM? (10 Ocak 2019 - Perşembe)
İKİ İLKOKULUM VE İKİ ÖĞRETMENİM (I) (03 Ocak 2019 - Perşembe)
ENTROPİ: YAŞAMIN BEDELİ Mİ? (29 Aralık 2018 - Cumartesi)
KİŞİSEL İLİŞKİLER VE TOPLUMSAL YAPI (27 Aralık 2018 - Perşembe)
POSTMODERN YAŞAM (25 Aralık 2018 - Salı)
MODERN YAŞAM (22 Aralık 2018 - Cumartesi)
GELENEKSEL YAŞAM (20 Aralık 2018 - Perşembe)
SİZİN ANNENİZ HİÇ ÖLMESİN… (18 Aralık 2018 - Salı)
OKUMAK VE YAZMAK (13 Aralık 2018 - Perşembe)
GENÇLERE TAVSİYELER (08 Aralık 2018 - Cumartesi)
NEREYE GİDİYORUZ? (04 Aralık 2018 - Salı)
YERELLİK Mİ? EVRENSELLİK Mİ? (22 Kasım 2018 - Perşembe)
NİCELİK Mİ? NİTELİK Mİ? (20 Kasım 2018 - Salı)
YAŞAMDAKİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM (15 Kasım 2018 - Perşembe)
ENERJİMİZİ NEREDE HARCIYORUZ? (06 Kasım 2018 - Salı)
ÜLKEMİZİN ENERJİ SEPETİNE BAKIŞ (03 Kasım 2018 - Cumartesi)
ENERJİ NEDİR? NE DEĞİLDİR? (II) (30 Ekim 2018 - Salı)
ENERJİ NEDİR? NE DEĞİLDİR? (I) (27 Ekim 2018 - Cumartesi)
Sayfa:
Resmi İlanlar

SAYFA EDİTÖRÜ

/resimler/2015-4/16/1020184616446.jpg

 

    Süleyman ERDOĞAN
     editor@kayserihaber.com.tr 
    

Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
20 Eylül 2019 Cuma
KAYTV

Kaytv kayseri üzerinde

 

İLETİŞİM

Adres : Turgut Reis Mahallesi
İlgi Sok. Şehit İsmal Uygun Ap
No:22/A Kocasinan / KAYSERİ
Telefon : 0 352 235 63 63
Fax : 0 352 235 84 74

 

KANALIMIZA ABONE OL