YERELLİK Mİ? EVRENSELLİK Mİ?
Bilimsel ve Sistemsel Bakış - Prof. Dr. Ünal ÇAMDALI
Tarih: 22.11.2018 00:00:03 / 530okunma / yorum
Prof. Dr. Ünal ÇAMDALI

Dostlar, bir önceki yazımızda da ifade ettiğimiz gibi termodinamiğin birinci yasası, enerjinin niceliği ile ilgilidir. Bu yasa, enerjinin sayısal yönünü esas alan bir yaklaşım geliştirir.

Termodinamiğin ikinci yasası ise nicelikle beraber niteliği de esas alan bir yasadır. Yasaya göre, farklı tip enerjilerin sayısal değerleri aynı olsa da kalite değerleri aynı değildir. Dolayısıyla bu yasa, niteliği yani kaliteyi esas alan bir bakış açısı ortaya koyar. Bunları bir önceki, Nicelik mi? Nitelik mi? başlıklı yazımızda bahsetmiştik.

Dostlar, termodinamiğin tüm yasaları önemlidir. Niceliği esas alan yasası da niteliği esas alan yasası da. Bu tartışmasız böyledir. Şüphesiz sosyal dünyada da sayısal üstünlükler önemlidir. Örneğin, bir ülke için nüfusun sayısal değeri ciddi bir kaynaktır. Her şeyden önce nüfusun büyük olması, bir potansiyeldir. Üretim açısından, değer ortaya koymak açısından vs.

Bir ülkede herkes tükettiğinden daha fazla üretirse, nüfus o ülke için çok önemli ve işlevsel bir kaynak rolü de üstlenmiş olur. Günümüzde nüfusu çok yüksek olan Çin gibi ülkeler için, durum böyledir. Çin ve benzer ülkeler nüfus üstünlüğünü iyi kullanmaktadır. Bu bir gerçektir. Ancak gerçek dünyada sayı kadar, nitelik de önemlidir. Bu da ayrı bir gerçektir. Bu noktada, niteliğin de nicelik kadar önemli olduğu ve niteliğin de nicelik kadar dikkate alınması gerektiği gerçeği; göz ardı edilemez bir olgudur. Hele hele de günümüz global dünyasında… Globalleşen dünyada, nicelikten ziyade daha çok niteliğin hâkimiyeti söz konusudur. Dolayısıyla salt yerel koşullardan hareket ederek, sistemleri sayısal değerler üzerinden yapılandırma veya düzenleme anlayışı; çok yanlış olmasa da niteliği göz ardı eden bakış açısına dayalı bir anlayış olsa gerek. Bu bakış evrensel değildir. Bakış açılarının evrensel olabilmesi için, evrensel yasalara uygun olması gerekmektedir. Evrensel yasalarla uyumlu olmayan bakış açılarının, evrenselliği temsil noktasında yetersizlikleri ile beraber problem üretme olasılıkları da yüksektir. Niceliğin hâkimiyetini esas alan bakış açısı bu tip bir bakış açısıdır. Bu bakımdan çözümlerin, hem yerel hem de evrensel değerlerle özellikle de evrensel yasalarla uyumlu olması gerçeği, entropinin diğer bir deyimle kaosun artışının kontrolü noktasında önemlidir.

Değerli dostlar, günümüzde bu bağlamda en önemli hususlardan biri de ortaya koyduğumuz veya referans aldığımız değer ve ilkelerin, evrensel yasalarla uyumlu olması ile ilgili bazı sorunların olmasıdır. Burada belli hassasiyetlerin fazla gözetilmediği de bir gerçektir. Bu konuda belirli eksikliklerimiz var. Çok başarılı olduğumuz da söylenemez. Ancak sistemlerin aksayan yönlerini yani kaos üreten noktalarını tespit edip, sistemleri yeniden düzenleyebilir ve düzeltebiliriz. Aksi takdirde, sorunların daha da artması kaçınılmazdır. Bunun için almamız gereken çeşitli önlemler söz konusu. Bu hususta en önemli nokta; niteliğin de nicelik kadar önemli olduğunun ve göz önünde bulundurulması gerektiği gerçeğinin göz ardı edilmemesidir. Örneğin sosyal yapı sistemlerinde, niteliği yani liyakati de esas almak gereği ilkesi, bu bağlamda önemli bir referans ilkedir. Bunu da unutmamak gerekir.

Bir sistemi salt sayısal değerlere göre yapılandırmaya veya düzenlemeye çalışmak; eksik bir yapılandırma veya düzenleme yapmak demektir. Dolayısıyla böyle bir eylem, termodinamik açısından, entropinin artmasına katkı vermek anlamına gelir.

Dostlar, yaşam kaosun (entropinin) artması prensibi üzerinden devam eder. Bu artışın azaltılması için de sorunların çözümüne çareler üretmek gerekir. Bununla ilgili olarak; sosyal, ekonomik, teknik gibi tüm sistemlerde her şeyden önce; emanetlerin ehillerde olması ve liyakati esas alan bir yapılandırma içinde olunması gerekliliği; evrensel bir gerçeklik olarak karşımızda durmaktadır. Zira yaşamda fiziksel veya sosyal kaosu önlemenin en önemli yollarından biri de kaosun yönetilebilmesidir.  Kaos yönetilebildiği ölçüde de artışı da kontrol edebilir. Aksi halde tüm süreçler, sorunsalı yüksek olan kaotik bir yapıya termodinamik yasalara göre kendiliğinden yani otomatik olarak evrilir. Bu durumda da maliyetler artarak kaynaklar heba olur; israf ortaya çıkarak verimsizlik artar. Ayrıca tüm sistemlerin değeri düşerek, gelişimlerinin de sekteye uğraması kaçınılmaz olur.

Gerek beşeri gerekse de fiziksel kaynakların değerlendirilmesi yani heba edilmemesi noktasında, bu bilinen ve evrensel geçerliliği olan ve özellikle de sosyal sistemlerde ehliyet ve liyakatin egemen olmasına dayalı önlemlerin biran önce alınması; kaynakların değerlere dönüştürülmesi açısından önemlidir. Dostlarım…

 

Bugünlük de bu kadar derim, herkese de bol selam.

Bir hoş sedaymış baki kalan…

Anahtar Kelimeler: YERELLİK, EVRENSELLİK
Yazarın Diğer Yazıları
İCAT ÇIKARMA! (19 Mart 2019 - Salı)
KÜRESELLEŞEN DÜNYA YALNIZLAŞAN SİMA (16 Mart 2019 - Cumartesi)
HIRSLAR VE TUTKULAR (14 Mart 2019 - Perşembe)
SORUNLARIN KAYNAĞI VE ÇÖZÜMÜ (12 Mart 2019 - Salı)
BİLİM HER ŞEYİ AÇIKLAR MI? (05 Mart 2019 - Salı)
TECRÜBE Mİ TEORİ Mİ? (02 Mart 2019 - Cumartesi)
SAMİMİYET, GAYRET VE BAŞARI (28 Şubat 2019 - Perşembe)
ELEŞTİRİ VE ELEŞTİREL BAKIŞ (26 Şubat 2019 - Salı)
BİLGİNİN ÜRETİMİ VE GELİNEN NOKTA… (23 Şubat 2019 - Cumartesi)
KALIPÇI BAKIŞTAN KALBİ BAKIŞA (21 Şubat 2019 - Perşembe)
HAYAT BAYRAM OLMASA DA… (19 Şubat 2019 - Salı)
HAYAT BAYRAM OLSA İNSANLAR DA BİRLİK (16 Şubat 2019 - Cumartesi)
TELEVİZYONLARDAKİ PROGRAMLAR (14 Şubat 2019 - Perşembe)
AKIL YAŞTA MI? BAŞTA MI? (09 Şubat 2019 - Cumartesi)
BİLİMİN TABANA YAYILMASI (07 Şubat 2019 - Perşembe)
OTİZM: BİR SALGIN MI? (02 Şubat 2019 - Cumartesi)
TOPLUMSAL DUYARSIZLIĞIN ARTIŞI MI? (31 Ocak 2019 - Perşembe)
DEĞİŞEN DÜNYA DEĞİŞEN İNSAN (24 Ocak 2019 - Perşembe)
SOSYAL MEYDANDAN SOSYAL MEDYAYA (19 Ocak 2019 - Cumartesi)
YAŞAMIN ANLAMI ÜZERİNE (17 Ocak 2019 - Perşembe)
ÇEKİM VAR DA, ÇEKEN DE VAR MI? (15 Ocak 2019 - Salı)
NE KADAR VE NEREDE KUANTUM? (10 Ocak 2019 - Perşembe)
İKİ İLKOKULUM VE İKİ ÖĞRETMENİM (I) (03 Ocak 2019 - Perşembe)
ENTROPİ: YAŞAMIN BEDELİ Mİ? (29 Aralık 2018 - Cumartesi)
KİŞİSEL İLİŞKİLER VE TOPLUMSAL YAPI (27 Aralık 2018 - Perşembe)
POSTMODERN YAŞAM (25 Aralık 2018 - Salı)
MODERN YAŞAM (22 Aralık 2018 - Cumartesi)
GELENEKSEL YAŞAM (20 Aralık 2018 - Perşembe)
SİZİN ANNENİZ HİÇ ÖLMESİN… (18 Aralık 2018 - Salı)
OKUMAK VE YAZMAK (13 Aralık 2018 - Perşembe)
GENÇLERE TAVSİYELER (08 Aralık 2018 - Cumartesi)
NEREYE GİDİYORUZ? (04 Aralık 2018 - Salı)
NİCELİK Mİ? NİTELİK Mİ? (20 Kasım 2018 - Salı)
YAŞAMDAKİ DEĞİŞİM VE DÖNÜŞÜM (15 Kasım 2018 - Perşembe)
ENERJİMİZİ NEREDE HARCIYORUZ? (06 Kasım 2018 - Salı)
ÜLKEMİZİN ENERJİ SEPETİNE BAKIŞ (03 Kasım 2018 - Cumartesi)
ENERJİ NEDİR? NE DEĞİLDİR? (II) (30 Ekim 2018 - Salı)
ENERJİ NEDİR? NE DEĞİLDİR? (I) (27 Ekim 2018 - Cumartesi)
Sayfa:
Resmi İlanlar

SAYFA EDİTÖRÜ

/resimler/2015-4/16/1020184616446.jpg

 

    Süleyman ERDOĞAN
     editor@kayserihaber.com.tr 
    

Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
18 Mart 2019 Pazartesi
KAYTV

Kaytv kayseri üzerinde

 

İLETİŞİM

Adres : Turgut Reis Mahallesi
İlgi Sok. Şehit İsmal Uygun Ap
No:22/A Kocasinan / KAYSERİ
Telefon : 0 352 235 63 63
Fax : 0 352 235 84 74

 

KANALIMIZA ABONE OL